Việc tái vận hành thử nghiệm cống Bến Nghé và khởi động lại toàn bộ dự án là bước đi quan trọng nhằm sớm đưa công trình vào vận hành đồng bộ, phát huy hiệu quả kiểm soát triều cường.
Ngày 2/2, Công ty CP Đầu tư xây dựng Trung Nam phối hợp UBND TPHCM cùng các sở, ngành liên quan tổ chức tái vận hành cống kiểm soát triều Bến Nghé, đồng thời tái khởi động dự án Giải quyết ngập do triều khu vực TPHCM, có xét đến yếu tố biến đổi khí hậu (giai đoạn 1).
Việc tái khởi động dự án thể hiện quyết tâm tháo gỡ các vướng mắc, đẩy nhanh tiến độ những công trình trọng điểm, thực hiện nghiêm các chủ trương của Bộ Chính trị, Chính phủ và Ban Chỉ đạo Trung ương về phòng, chống lãng phí.
KHỞI ĐỘNG SAU 5 NĂM TẠM NGƯNG
Theo ghi nhận của phóng viên Dân trí, lúc 9h cùng ngày, khi tiếng còi hiệu lệnh vang lên, hệ thống xi lanh thủy lực bắt đầu vận hành, nâng tấm van thép từ đáy kênh Bến Nghé lên cao khoảng 3m. Van thép chia tách dòng chảy, ngăn nước từ sông Sài Gòn tràn vào kênh khu vực nội thành khi triều cường dâng cao.
Sau khi tấm van thép được nâng lên, hệ thống máy bơm công suất lớn cũng được kích hoạt, bơm nước từ các kênh rạch nội đô ra sông Sài Gòn. Quá trình vận hành diễn ra dưới sự chứng kiến của Phó Chủ tịch UBND TPHCM Bùi Xuân Cường, lãnh đạo các sở, ngành và đại diện nhà đầu tư.
Dự án ngăn triều TPHCM từng gián đoạn trong thời gian dài. Đến nay, các hạng mục đã được rà soát tổng thể, đánh giá hiện trạng làm cơ sở triển khai tiếp. Tiến độ chung của dự án đạt khoảng 94%, trong đó các hạng mục chính cơ bản hoàn thành, bước vào giai đoạn hoàn thiện, kiểm tra, hiệu chỉnh, kết nối hệ thống và chạy thử theo quy trình.
 |
|
Tấm van thép chia đôi dòng kênh để điều tiết nước tại cống Bến Nghé
(Ảnh: An Huy)
|
Tại cống Bến Nghé, đơn vị thi công đã nạo vét lòng sông, hoàn thiện lắp đặt hệ thống điều khiển tự động SCADA. Các cống còn lại như Tân Thuận, Phú Xuân, Mương Chuối, Cây Khô, Phú Định, Cầu Kinh và Bà Bướm được hoàn thiện kè, nhà quản lý, cảnh quan, lắp đặt thiết bị cơ điện, hệ thống điều khiển tự động, chuẩn bị tổ hợp cửa van âu thuyền. Tuyến đê kè ven sông cũng được bơm cát hoàn thiện, gia cố mái kè và hoàn thiện các hạng mục phụ trợ.
Việc tái vận hành thử nghiệm cống Bến Nghé và tái khởi động toàn bộ dự án là bước đi quan trọng nhằm sớm đưa công trình vào vận hành đồng bộ, phát huy hiệu quả kiểm soát triều cường, hỗ trợ tiêu thoát nước mưa, cải thiện cảnh quan và môi trường đô thị.
TPHCM xác định năm 2026 là thời điểm hoàn thành và đưa dự án vào khai thác. Khi vận hành, công trình sẽ góp phần kiểm soát ngập do triều cường tại khu vực nội đô và trung tâm thành phố, đồng thời nâng cao hiệu quả các dự án thoát nước đô thị theo quy hoạch được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
QUYẾT TÂM HOÀN THÀNH NĂM 2026
Ông Nguyễn Tâm Tiến, Tổng Giám đốc Trung Nam Group, cho biết dự án dừng lại khoảng 5 năm. Nếu không phát sinh vướng mắc, dự án đã hoàn thành vào giai đoạn 2018-2019. Tuy nhiên, do các thủ tục, hồ sơ cần rà soát lại, dự án phải tạm ngưng.
Việc dừng dự án ảnh hưởng đến sinh hoạt, đi lại của người dân khu vực, đồng thời gây thiệt hại cho nhà đầu tư và đơn vị thi công. “Tôi xin gửi lời xin lỗi đến bà con vùng dự án vì những ảnh hưởng không mong muốn. Chúng tôi hiểu sự mong mỏi của người dân. Dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo TPHCM và Trung ương Đảng, Chính phủ, dự án được tái khởi động. Thực tế, chúng tôi đã chuẩn bị và làm lại từ vài tháng trước”, ông Tiến nói.
Theo ông Tiến, cống Bến Nghé là cống ngầm lớn nhất Việt Nam. Khi không vận hành, cống nằm ngầm dưới nước, bảo đảm tàu thuyền lưu thông bình thường; khi vận hành, cống được nâng lên, kết hợp bơm nước từ nội đô ra sông.
Dự án hướng đến 4 mục tiêu gồm: ngăn triều; bơm nước hỗ trợ chống ngập nội thành; duy trì mực nước, bảo vệ môi trường kênh rạch; ngăn xâm nhập mặn khi mực nước triều ngoài biển dâng cao.
 |
|
Ông Nguyễn Tâm Tiến, Tổng Giám đốc Trung Nam Group, phát biểu tại buổi lễ
(Ảnh: An Huy)
|
Nhà đầu tư cam kết hoàn thành và đưa toàn bộ dự án vào vận hành trong năm 2026. Các hạng mục hoàn thành đến đâu sẽ được vận hành đến đó, với kỳ vọng rút ngắn thời gian so với kế hoạch.
Ông Tiến cũng cho biết, phần lớn thiết bị của dự án được nhập khẩu từ châu Âu. Việc tạm dừng kéo dài khiến nhà đầu tư mất cơ hội bảo hành. Do đó, đơn vị đề xuất TPHCM cho phép vận hành dự án trong 5-10 năm, cam kết bảo hành thiết bị tương ứng với thời gian vận hành.
“Việc vận hành 6 cống lớn, 2 cống vừa, 12 cống nhỏ và hệ thống đê bao không đơn giản, nhất là bảo đảm an toàn giao thông thủy. Chúng tôi có đội ngũ vừa xây dựng, vừa vận hành. Từ nay đến hết năm 2026, mục tiêu là hoàn thành toàn bộ dự án”, ông Tiến nói.
KỲ VỌNG CHỐNG NGẬP HIỆU QUẢ
Ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, cho biết, dự án ngăn triều đã triển khai trong nhiều năm, quá trình thực hiện gặp không ít khó khăn, vướng mắc. Đến nay, khối lượng dự án đã hoàn thành hơn 90%. Thời gian qua, Chính phủ ban hành Nghị quyết 212 tháo gỡ các điểm nghẽn, cùng với sự đồng hành quyết liệt của UBND TPHCM, các sở, ngành và nhà đầu tư, dự án từng bước được khơi thông.
Theo ông Cường, tổng mức đầu tư dự án đã được phê duyệt vào tháng 11/2025. Hiện Kiểm toán Nhà nước đang thực hiện kiểm toán lại tổng mức đầu tư, TPHCM sẽ tiếp tục điều chỉnh sau khi có ý kiến chính thức của cơ quan kiểm toán.
Nhà đầu tư và các đơn vị liên quan đã tái khởi động dự án từ tháng 12/2025, triển khai thi công các hạng mục như cống Bến Nghé, cống Mương Chuối và nhà điều hành. Việc vận hành cống Bến Nghé là kết quả bước đầu sau hơn hai tháng khởi động lại dự án, đồng thời là cống đầu tiên trong số 6 cống chính của dự án được đưa vào vận hành.
“Thay mặt UBND TPHCM, tôi biểu dương các sở, ngành và nhà đầu tư đã thể hiện tinh thần trách nhiệm, dám nghĩ, dám làm, quyết tâm và sáng tạo, hoàn thành các thủ tục cơ bản của dự án. Một số thủ tục tiếp theo, như giao đất cho nhà đầu tư, sẽ tiếp tục được đẩy nhanh trong thời gian tới”, ông Cường nói.
 |
|
Ông Bùi Xuân Cường, Phó Chủ tịch UBND TPHCM, phát biểu tại buổi tái khởi động dự án ngăn triều
(Ảnh: Khoa Nguyễn)
|
Phó Chủ tịch UBND TPHCM khẳng định, đến thời điểm hiện nay, dự án đủ điều kiện tập trung nguồn lực để triển khai theo cam kết của nhà đầu tư, phấn đấu hoàn thành toàn bộ vào năm 2026. Các hạng mục hoàn thành đến đâu sẽ được đưa vào khai thác đến đó.
Khi hoàn thành, dự án không chỉ kiểm soát triều cường mà còn phục vụ điều tiết mực nước các sông, kênh rạch, chủ động ứng phó mưa lớn kết hợp triều dâng, cải thiện môi trường cảnh quan, duy trì mực nước và phát triển giao thông thủy. Riêng việc vận hành cống Bến Nghé sẽ góp phần kiểm soát tình trạng ngập tại các khu vực trung tâm TPHCM thời gian qua.
“Việc dự án đình trệ trước đây đã ảnh hưởng đến sinh hoạt, đi lại của người dân và hoạt động của doanh nghiệp. Tôi mong người dân, doanh nghiệp tiếp tục chia sẻ, đồng hành. Trong năm 2026, thành phố sẽ phối hợp đẩy nhanh tiến độ để đưa dự án vào khai thác, khắc phục tình trạng ngập úng trong vùng ảnh hưởng”, ông Bùi Xuân Cường nhấn mạnh.
THEO DÂN TRÍ